معرفی گیاه: (وشخ- كُزّی -وشق- dorema ammoniacum)
معرفی گیاه: (وشخ- كُزّی -وشق- dorema ammoniacum)
+ نوشته شده در شنبه چهاردهم تیر 1393 ساعت 11:14 شماره پست: 151
در این قسمت به معرفی یگی از گیاهان معروفی که در قسمت جنوبی روستای قدس (کویر باغ) و در شرایط آب و هوایی خاصی رشد می کند و البته بسیار با ارزش از نظر اقتصادی می پردازیم
سه نگاه را می توان یرای این گیاه در نظر گرفت :
1- این گیاه برای مردمان روستای قدس همیشه یادآور یکی از بهترین و حلال ترین نعمت های خداوندی بوده که در دسترس مردمان این سرزمین و روستاهای اطراف قرار گرفته است.
2- همجنین ارزیابی میزان مقاومت بدنی افرادی که جهت جمع آوری این ماده در کویر تلاش می کنندو تحمل سختی هایی که در شرایط طبیعی حاکم بر کویر قرار دارد.
3- گیاه وشخ در فرهنگ عامه ،فرهنگ و ضرب المثل های روستای قدس نیز جایگاه خاصی دارد بطور مثال هر ماده غذایی از نظر مزه بسیار تلخ را با وشخ مقایسه می کنند. ضرب المثل: (( تلخ تلخ مثل کزّی)) معرف تلخی زیاد یک ماده غذایی است.
گزارش کامل : کلیک کنید
اين گياه از نوعي بوته به نام وشخ بدست مي آيد . وشخ گياهي است يك ساله مقاوم در برابر خشكي و كم آبي ارتفاع اين بوته تا يك و نيم متر هم مي رسد زماني كه اين بوته به حداكثر رشد خود در خرداد ماه رسيد از ساقه آن نوعي ماده به بيرون تراوش مي كند ((( با نام محلي كزّي يا وشخ ))) كه اين ماده سفيد رنگ ، چسبناك، و بسيار تلخ مي باشد . ماده ي ارزشمند اين گياه توسط اهالي در فصل برداشت (اواخر بهار و اوايل تابستان) جمع آوري شده و سپس به خريداران آن فروخته مي شود.
تاریخ عکس برداری :خرداد 1391 در حد فاصل 5 کیلومتری غرب زردآبیه
وشق : dorema ammoniacum
گیاهی است علفی پایا به طول 2 متر دارای ریشه غده ای است و دوكی شكل منتهی به الیاف پودر مانند كه در ناحیه یقه منشعب می باشد . گیاهان این تیره مونوكارپیك بوده و در سال آخر عمرخود ، دورة زایشی را طی نموده و سپپس تولید میوه می كند در گیاهان این تیره عمدتاً در4 - 3 سال اول گیاه دوره رویشی خود را طی نموده و درسال آخر عمر زایشی و تولید گل و میوه می كند . سپس پوسیده شده و از بین می رود .
شیره وشق به زبان محلی به نام كُزی و در فارسی به نام
گم آمونیاك معروف است .
نوع محصول و روش برداشت :
شیره وشق در مجاری ترشحی ساقه و ریشه جریان دارد كه به وسیله گزش حشرات یا سرخورطومی ها و با ایجاد ضخم و خراش و یا در اثر وزش بادهای شدید و برخورد ذرات شن و ماسه به ساقه سوراخ شده و شیره و یا همان گم آمونیاك به خارج ترشح می نماید .كه بصورت قطعات اشكی می باشد دوران صمغ دهی از 15 اردیبهشت شروع و یك ماه تا 40 روز ، تا اواسط مرداد ماه ادامه دارد .
مشخصات رویشگاهی :
وشق در خاكهای caso3 و caso4 وجود دارد مثلاً در خاكهای آهكی و گچی ، و در بارندگی كمتر از 170 میلیمتر و شیب 5% درصد در خاكهای سبك و گچی ، آهكی رشد خوبی دارد .
از گیاهان همراه وشق می توان به : قیچ ، درمنه ، علف شور ، گون ، پرند، تیره اسفناجیان اشاره كرد .
پراكندگی :
قسمت اعظم رشد وشق در منطقه شق بیارجمند می باشد كه هر ساله این قسمت توسط روستائیان منطقه جمع آور و شیره خالص آن از طریق دلالان به فروش می رسد .
موارد مصرف :
در صنعت : در قدیم جهت روشنائی شمع و برای چسباندن قطعات چوبی و همینطور چسب معروف الماس با تركیبی از 8 قسمت - شامل : باریجه ، سریشم ، و غیره - بدست می آید .
مصارف داروئی :
اثر معالج بر روی ضخمها و تومورهای چركی نظیر كورك می باشد . امروزه داروهایی برای برطرف كردن ناراحتی های معده و انگلهای گوارش مصرف فراوانی دارد . مقوی ، نیرو دهنده ،قاعده آور و مخصوصاً خلط آور می باشد .
دامها نیز در دو مرحله از این گیاه استفاده می نمایند.